هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
218
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
از محاذى در تا آخر باغ ، خيابانى عريض طرح كرده ، از دو طرفش همواره آب جارى است . گلهاى معطّر و رياحين معنبر ، آنقدر كاشته بودند كه شميم عنبرين آن مشام جان را معطر مىنمود . متن باغ پر از درخت « ليمو » و « نارنج » [ است ] . در امتداد خيابان ، به فاصلهء هر 10 متر ، صورتى مجسم نصب كرده ، در وسط باغ عمارتى بس عالى به طرحى خوش ساخته ، اطراف عمارت را با مجسّمههاى « رب النوعها » و « سلاطين اروپا » آرايش داده ، كه از وصف « ملاحت » و « صباحت » ايشان عقل عاجز است . يكى ممثل كرهء زمين و ديگرى مشابه كرهء افلاك و آخرى خريطهء « 1 » 5 قطعه خاك را در دست داشت . در سمت ديگر ، بحيره [ اى ] « 2 » بود وسيع ، كه در اطراف آن ، درختان مختلف كاشتهاند . دور هر شاخ [ ه ] مرغى خوش الحان آويخته ، در سر هر شاخ [ ه ] سرايندهء « 3 » عقل برى هوش رباينده . هرروز ، وقت عصرى ، خانمهاى « فرنگى » به تماشاى اين باغ مىآيند و با يكديگر صحبت مىدارند . فيما ما تشتهيه الانفس و تلذ الاعين . مذكور داشتند كه هريكى از آن مجسمهها ، كه از ولايات « اروپا » تا بدين باغ نقل شده ، هريك به 200 جينهء مصرى تمام شده است . قبر حضرت دانيال نبى - على نبيّنا و عليه السلام - و جناب لقمان حكيم ، در پهلوى مسجد شرقى ، در سردابى معيّن مدفون هستند . تاريخ بناى اين مسجد را در سنگى كه به پايهء محراب نصب شده است ، با اين ابيات حك نموده بودند : انشا المسجد المنير وزير * نال عزّا و حاز كل السّرور ذو مقام محمّد و على * طاهر السّعد بيننا كالبدور من حوى المصر و الحجاز جميعا * و ازال العدى و كل الشرور حقه نور دانيال و ارّخ * مسجد الشرق كبدر منير « مزار جابر بن عبد اللّه جعفى » ، كه از معتبرترين « روات » و معتمدين « ثقات » و از اصحاب كبار حضرت امام به حق ناطق « امام جعفر صادق » - صلوات اللّه عليه - است ، در خارج شهر در بقعهاى است .
--> ( 1 ) . نقشه . ( 2 ) . درياچه . ( 3 ) . در اصل : سرآينده